ELAN Zuidoost Friesland

Mozaïekbeheer en juist maaien van levensbelang!

Dinsdag 14 april 2026

Mozaïekbeheer en juist maaien van levensbelang!

Begin mei wordt op veel bedrijven de eerste snee gras gemaaid. Dit is ook de periode dat er weidevogels in het land kunnen broeden of hun jongen grootbrengen. Daarom is er juist in déze periode extra veel aandacht nodig tijdens het maaien. Ten eerste om nesten te beschermen en ten tweede om te zorgen dat er dekking aanwezig blijft voor de jonge vogels. Door niet alle percelen in één keer te maaien ontstaat er een zogenaamd mozaïek van ongemaaide en gemaaide percelen. Dit is dus van levensbelang voor weidevogels en hun kuikens. 

Mozaïekbeheer
Als maaien écht nodig is, zorgt mozaïekbeheer dat alle noodzakelijke functies behouden blijven totdat de laatste kuikens vliegvlug zijn. Maai daarom in het broedseizoen slechts beperkt en nooit in één keer grote oppervlakten. Deze manier van maaien leidt tot een mozaïek van verschillende van ongemaaide en gemaaiden percelen in verschillende hergroeistadia. In de beste weidevogelgebieden wordt niet meer dan 40% van de oppervlakte gemaaid voor 15 juni. 

Als er nog nesten en/of kuikens in een te maaien perceel zitten, is het aan te bevelen het maaien (verder) uit te stellen. Dit kan door last-minute beheer. In een laat voorjaar kan het raadzaam zijn enkele percelen misschien eerder, onder mindere omstandigheden, te maaien om er zorg voor te dragen dat het maaien van legselbeheer- en 1 juni-percelen niet samenvallen. Dit is echter een zeer riskante strategie, dus neem alle voorzorgsmaatregelen: kiest eerst percelen waar geen vogels broeden en/of kuikens lopen en pas verder altijd nest- en kuikenbescherming toe. 

Maaien
De maaiwijze bepaalt de kans voor weidevogelkuikens en nog niet gevonden nesten om het maaien zelf te overleven. Moet er tóch gemaaid worden, stem de maaiwijze dan af op de weidevogels die op het perceel aanwezig (kunnen) zijn. 

  • maai overdag: 's nachts maaien is uit den boze!
  • maai van binnen naar buiten (zodat kuikens kunnen ontsnappen)
  • gebruik een maaier met een geringe werkbreedte
  • gebruik een wildredder (zodat vogels verjaagd worden vóór de maaier komt)
  • maai niet te snel, rijd langzaam
  • maai bij voorkeur eerst een baan en verlaat daarna het perceel. Kom later terug; in de tussentijd zullen de weidevogels vanwege de ontstane onrust hun kuikens uit het perceel halen. 
  • maai niet in combinatie met een kneuzer (als kuikens die bovenin het gras zitten de maaibeurt overleven, overleven ze een kneuzer zeker niet) Indien kneuzen gewenst is, doe dit dan achterf. Hier zijn wel extra kosten aan verbonden.